Chủ tịch Hội đồng quản trị vai trò, quyền hạn và quy định pháp lý 2026

Trong cơ cấu tổ chức của một doanh nghiệp, đặc biệt là công ty cổ phần, vị trí Chủ tịch Hội đồng quản trị (HĐQT) đóng vai trò then chốt. Đây là người lãnh đạo, định hướng chiến lược và giám sát toàn bộ hoạt động của công ty. Việc hiểu rõ vai trò, quyền hạn cũng như các quy định pháp lý liên quan đến chức danh này là vô cùng quan trọng đối với sự vận hành minh bạch và hiệu quả của doanh nghiệp.

Chủ tịch Hội đồng quản trị là ai?

Theo quy định tại Khoản 24 Điều 4 Luật Doanh nghiệp 2020, Chủ tịch Hội đồng quản trị được xếp vào nhóm người quản lý doanh nghiệp. Cụ thể, khoản 1 Điều 156 Luật Doanh nghiệp 2020 định nghĩa Chủ tịch HĐQT là cá nhân do Hội đồng quản trị bầu, miễn nhiệm, bãi nhiệm trong số các thành viên của Hội đồng quản trị. Điều này có nghĩa là, để trở thành Chủ tịch HĐQT, trước tiên cá nhân đó phải là thành viên của Hội đồng quản trị.

Trong nhiều trường hợp, Chủ tịch Hội đồng quản trị còn được xem là người đại diện theo pháp luật của công ty, tùy thuộc vào Điều lệ của từng doanh nghiệp.

Quy định về bầu cử Chủ tịch Hội đồng quản trị

Việc bầu Chủ tịch HĐQT được quy định chặt chẽ nhằm đảm bảo tính dân chủ và minh bạch trong quản trị doanh nghiệp. Theo khoản 1 Điều 157 Luật Doanh nghiệp 2020:

• Chủ tịch HĐQT phải được bầu trong cuộc họp đầu tiên của HĐQT.
• Thời hạn bầu cử là trong vòng 07 ngày làm việc kể từ ngày kết thúc bầu cử Hội đồng quản trị.
• Cuộc họp này do thành viên có số phiếu bầu cao nhất hoặc tỷ lệ phiếu bầu cao nhất triệu tập và chủ trì.
• Trong trường hợp có nhiều hơn một thành viên có số phiếu bầu hoặc tỷ lệ phiếu bầu cao nhất và ngang nhau, các thành viên sẽ tiến hành bầu theo nguyên tắc đa số để chọn ra 01 người trong số họ triệu tập họp HĐQT.

Đối với các công ty đại chúng và công ty cổ phần do nhà nước nắm giữ trên 50% vốn điều lệ hoặc tổng số cổ phần, Chủ tịch HĐQT không được kiêm nhiệm chức vụ Giám đốc hoặc Tổng Giám đốc. Điều này nhằm tách bạch vai trò quản trị và điều hành, tăng cường tính kiểm soát và cân bằng quyền lực.

Quyền và nghĩa vụ của Chủ tịch Hội đồng quản trị

Chủ tịch HĐQT có những quyền và nghĩa vụ quan trọng, được quy định tại khoản 3 Điều 156 Luật Doanh nghiệp 2020:

Quyền của Chủ tịch Hội đồng quản trị

• Lập chương trình, kế hoạch hoạt động của Hội đồng quản trị.
• Chuẩn bị chương trình, nội dung các cuộc họp Hội đồng quản trị.
• Triệu tập, chủ trì và điều phối các cuộc họp của Hội đồng quản trị.
• Phân công nhiệm vụ cho các thành viên Hội đồng quản trị nếu cần thiết.

Nghĩa vụ của Chủ tịch Hội đồng quản trị

• Thực hiện các quyền và nhiệm vụ theo quy định của pháp luật, Điều lệ công ty và các nghị quyết của Hội đồng quản trị.
• Báo cáo hoạt động của Hội đồng quản trị trước Đại hội đồng cổ đông.
• Đảm bảo các thành viên Hội đồng quản trị tiếp cận đầy đủ thông tin cần thiết cho việc ra quyết định.
• Ký các văn bản, nghị quyết của Hội đồng quản trị.

Ngoài ra, Chủ tịch HĐQT còn có thể được ủy quyền thực hiện một số quyền và nghĩa vụ khác theo quy định của pháp luật và Điều lệ công ty.

Trường hợp ủy quyền của Chủ tịch Hội đồng quản trị

Chủ tịch HĐQT có thể ủy quyền cho một thành viên khác của HĐQT thực hiện một hoặc một số nhiệm vụ của mình. Tuy nhiên, việc ủy quyền này phải được quy định rõ ràng trong Điều lệ công ty hoặc được sự chấp thuận của đa số thành viên HĐQT. Người được ủy quyền sẽ thực hiện các nhiệm vụ thay thế Chủ tịch HĐQT và chịu trách nhiệm về kết quả thực hiện đó.

Bổ nhiệm thư ký của Chủ tịch Hội đồng quản trị

Để hỗ trợ công việc hành chính và chuẩn bị tài liệu cho các cuộc họp, Chủ tịch HĐQT có thể quyết định bổ nhiệm Thư ký Hội đồng quản trị. Thư ký này thường có nhiệm vụ ghi biên bản họp, quản lý văn bản, thông báo lịch họp và hỗ trợ các công tác hậu cần khác cho HĐQT. Quyết định bổ nhiệm Thư ký cần tuân theo quy trình và thẩm quyền được quy định trong Điều lệ công ty.

Tìm hiểu về Chủ tịch Hội đồng quản trị Vinaconex

Trong bối cảnh các tập đoàn lớn, vai trò của Chủ tịch HĐQT càng trở nên quan trọng. Ví dụ, tại Tổng Công ty CP Xuất nhập khẩu và Xây dựng Việt Nam (Vinaconex), Chủ tịch HĐQT đóng vai trò lãnh đạo chiến lược, định hướng phát triển của toàn Tổng công ty. Các quyết định của Chủ tịch HĐQT tại Vinaconex ảnh hưởng trực tiếp đến hàng nghìn cổ đông và người lao động.

Chủ tịch Hội đồng quản trị Vietcombank và vai trò trong ngành ngân hàng

Tương tự, ở lĩnh vực ngân hàng, Chủ tịch HĐQT Vietcombank chịu trách nhiệm trước cổ đông và Ngân hàng Nhà nước về hoạt động của một trong những ngân hàng thương mại lớn nhất Việt Nam. Vai trò này đòi hỏi sự am hiểu sâu sắc về thị trường tài chính, khả năng quản trị rủi ro và tầm nhìn chiến lược dài hạn.

Tổng kết và lời khuyên cho doanh nghiệp

Vị trí Chủ tịch Hội đồng quản trị đòi hỏi người đảm nhiệm phải có năng lực chuyên môn vững vàng, phẩm chất đạo đức tốt và tầm nhìn chiến lược sắc bén. Việc tuân thủ chặt chẽ các quy định của pháp luật về bầu cử, miễn nhiệm và thực hiện quyền, nghĩa vụ sẽ góp phần xây dựng một bộ máy quản trị doanh nghiệp chuyên nghiệp, minh bạch và hiệu quả. Doanh nghiệp cần chú trọng xây dựng đội ngũ HĐQT và Chủ tịch HĐQT đủ năng lực để dẫn dắt công ty vượt qua mọi thách thức, hướng tới sự phát triển bền vững trong tương lai.